ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମାସର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ବ ରହିଛି । କିନ୍ତୁ ୨୦୨୬ ର ଶ୍ରାବଣ ମାସ ଅନେକ ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ୟୋତିଷୀୟ ସଂଯୋଗ କାରଣରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖାସ୍ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଚଳିତ ବର୍ଷ ଶ୍ରାବଣ ମାସ ତୃତୀୟ ସୋମବାର ୧୭ ଅଗଷ୍ଟକୁ ଶ୍ରାବଣ ମାସ ସୋମବାର, ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ ଏବଂ ସିଂହ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଭଳି ଅଦ୍ଭୁତ ମହାସଂଯୋଗ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ପ୍ରାୟ ୨୩ ବର୍ଷ ପରେ ଏହି ଅପୂର୍ବ ସଂଯୋଗ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ୨୦୦୩ ମସିହାରେ ଏହି ସଂଯୋଗ ହୋଇଥିଲା । ଧାର୍ମିକ ମାନ୍ୟତାନୁସାରେ ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ୍ ଶିବ ଏବଂ ନାଗ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାର ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳିଥାଏ । ମାନ୍ୟତା ଅଛି କି ଏହି ଶୁଭ ସଂଯୋଗରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜା- ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଦ୍ବାରା ରାହୁ, କେତୁଙ୍କ ସହିତ ଜଡିତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ଜୀବନରେ ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ମାର୍ଗ ଖୋଲିଯାଇଥାଏ ।ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରାବଣ ମାସର ପବିତ୍ର ମାସ ୩୦ ଜୁଲାଇରେ ଆରମ୍ଭ ହେବ ଏବଂ ଶୁକ୍ରବାର ଅଗଷ୍ଟ ୨୮ରେ ଶେଷ ହେବ । ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା, ଜଳାଭିଷେକ, ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ, ଉପବାସ ଏବଂ କନୱର ଯାତ୍ରା କରିବା ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ବ ରହିଛି ବୋଲତ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।
ଚଳିତ ବର୍ଷ ୪ଟି ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର ମଧ୍ୟରୁ ତୃତୀୟ ସୋମବାରକୁ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଅଗଷ୍ଟ ୧୭ ତାରିଖରେ ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର, ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ ଏବଂ ସିଂହ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଏକାଠି ପଡ଼ିବ । ସାଧାରଣତଃ, ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ ଏବଂ ଶ୍ରାବଶ ସୋମବାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ତାରିଖରେ ପଡ଼ିଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଏଥର ଏହି ସଂଯୋଗ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ କରିଥାଏ । ଜ୍ୟୋତିଷ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ଏହି ସଂଯୋଗକୁ ଭଗବାନ ଶିବ, ସର୍ପ ଦେବତା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ବହୁତ ଶୁଭ ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ । ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ ଏହି ଦିନରେ କରାଯାଇଥିବା ପୂଜା ଅନେକ ଗୁଣ ଅଧିକ ଫଳପ୍ରଦ ହୋଇଥାଏ ।
ଦ୍ରିକ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ, ପଞ୍ଚମୀ ତିଥି ଅଗଷ୍ଟ ୧୬ ସନ୍ଧ୍ୟା ୪ଟା ୫୨ ମିନିଟରେ ଆରମ୍ଭ ହେବ ଏବଂ ଅଗଷ୍ଟ ୧୭ ତାରିଖ ସନ୍ଧ୍ୟା ୫ ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବ । ଉଦୟ ତିଥି ଉପରେ ଆଧାରିତ ନାଗ ପଞ୍ଚମୀ ଅଗଷ୍ଟ ୧୭ ରେ ପାଳିତ ହେବ । ଏହି ଦିନ ପୂଜା ପାଇଁ ଶୁଭ ସମୟ ସକାଳ ୫ଟା ୫୧ ରୁ ସକାଳ ୮ଟା ୨୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ । ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୨ ଘଣ୍ଟା ୩୭ ମିନିଟ୍ ଶୁଭ ସମୟ ପାଇବେ ।
ସନାତନ ଧର୍ମରେ, ସାପକୁ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ସହିତ ଏକ ବିଶେଷ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଭଗବାନ ଶିବ ତାଙ୍କ ବେକରେ ସର୍ପ ବାସୁକି ପିନ୍ଧନ୍ତି, ତେଣୁ ନାଗ ପଞ୍ଚମୀରେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ, ଏହି ଦିନ ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଜଳ, କ୍ଷୀର, ବେଲପତ୍ର, ଦାତୁର ଏବଂ ଆକ ଅର୍ପଣ କଲେ ଭଗବାନ ଶିବ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାଆନ୍ତି । କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହି ଦିନ ଭକ୍ତିର ସହିତ ପୂଜା କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଶିବ ଏବଂ ସର୍ପ ଦେବତା ଉଭୟଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିଥାଏ ।
ଏଥିସହିତ ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ନାଗ ପଞ୍ଚମୀରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ବେଲପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା ଏବଂ ନାଗ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ରାହୁ ଏବଂ କେତୁଙ୍କ ଅଶୁଭ ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ। ଯେଉଁମାନଙ୍କର କୁଣ୍ଡଳୀରେ କାଳସର୍ପ ଦୋଷ, ନାଗ ଦୋଷ କିମ୍ବା ରାହୁ-କେତୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟା ଅଛି, ସେମାନେ ଏହି ଦିନ ବିଶେଷ ପୂଜା କରନ୍ତି ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତି । ଏହି ଦିନ ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଜଳାଭିଷେକ କରନ୍ତୁ । ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ବେଲପତ୍ର, ଧଳା ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ । ଏହା ପରେ ସର୍ପ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଓମ୍ ନମଃ ଶିବାୟ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତୁ । ଏହି ବିଶେଷ ଦିନରେ ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଜିନିଷ ଦାନ କରିବା ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।
