କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ ପଞ୍ଚୁକ ? ଜାଣନ୍ତୁ ପାଞ୍ଚ ଦିନର ଧାର୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ

ଓଡ଼ିଶାର ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ଓ ସଂସ୍କୃତିରେ ପଞ୍ଚୁକର ରହିଛି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ । କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶେଷ ପାଞ୍ଚ ଦିନକୁ ପଞ୍ଚୁକ କୁହାଯାଏ । ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦିନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମନାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ ରାଜ୍ୟର ଘରେ ଘରେ ପୂଜାପାଠ, ଭଜନ, କୀର୍ତ୍ତନ ଓ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ତେବେ ପଞ୍ଚୁକ କାହିଁକି ପାଳନ କରାଯାଏ? ଏହାର ପାଞ୍ଚ ଦିନର ମହତ୍ତ୍ୱ କ’ଣ? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ।

ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁସାରେ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଭଗବାନ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ମାସ । ଏହି ମାସରେ ଭକ୍ତମାନେ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ସହ ସକାଳୁ ଉଠି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଦୀପ ଜାଳି ଠାକୁରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି । ବିଶେଷ କରି ମାସର ଶେଷ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଅର୍ଥାତ୍ ପଞ୍ଚୁକରେ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟର ମହତ୍ତ୍ୱ ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ ଭକ୍ତମାନେ ନିଜ ପରିବାରର ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି । ପଞ୍ଚୁକର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ପାଞ୍ଚଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବେଶ । ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦିନରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବେଶରେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି ।

ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନୃସିଂହ ବେଶ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ବାଙ୍କଚୂଡ଼ ବେଶ, ତୃତୀୟ ଦିନରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ବେଶ, ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ବେଶ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ରାଜାଧିରାଜ ବା ସୁନାବେଶ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ମନୋରମ ବେଶ ଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମାଗମ ହୋଇଥାଏ ।

କେବଳ ପୂଜାପାଠ ନୁହେଁ, ପଞ୍ଚୁକ ସମୟରେ ହବିଷ ବ୍ରତର ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି । କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଅନେକ ମହିଳା ଓ ପୁରୁଷ ହବିଷ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିରାମିଷ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ସହ ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଜପ କରନ୍ତି । ହବିଷରେ ଭାତ, ଡାଲି, ଓଉ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ଖିଆଯାଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ମନରେ ଭକ୍ତି ଓ ନିଷ୍ଠା ଭାବ ବଢ଼ିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ।

ପଞ୍ଚୁକର ଶେଷ ଦିନରେ ପାଳନ କରାଯାଏ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା । ଏହି ଦିନ ଓଡ଼ିଶାରେ ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ ପର୍ବ ପାଳନ ହୁଏ । ପୁରୁଣା ସମୟରେ ଓଡ଼ିଆ ସାଧବ ପୁଅମାନେ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ବୋଇତ ନେଇ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ । ସେହି ଗୌରବମୟ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ପରମ୍ପରାକୁ ମନେ ପକାଇ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ନଦୀ, ପୋଖରୀ ଓ ଜଳାଶୟରେ ଡଙ୍ଗା ଭସାଇଥାନ୍ତି । କଦଳୀ ପଟୁକା ଓ କାଗଜରେ ତିଆରି ଡଙ୍ଗାରେ ଦୀପ ଜାଳି ଭସାଇବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି । ତେବେ ପଞ୍ଚୁକ କେବଳ ଏକ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବ ନୁହେଁ, ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ପରମ୍ପରା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟର ପରିଚୟ । ଏହା ଆମକୁ ଭକ୍ତି, ଶାନ୍ତି, ନିଷ୍ଠା ଓ ଭଲ କାମ କରିବାର ଶିକ୍ଷା ଦିଏ । ତେଣୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଓଡ଼ିଶାବାସୀ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିର ସହ ପଞ୍ଚୁକ ପାଳନ କରନ୍ତି ।